Kısa cevap: F/K (fiyat/kazanç) oranı, şirketin piyasa değerinin son 12 aylık net kârına bölünmesiyle bulunur; hisse bazında hisse fiyatı ÷ hisse başına kâr olarak da hesaplanır. Oran, kârın her 1 lirası için ödenen fiyatı gösterir ve en çok aynı sektördeki şirketleri karşılaştırırken anlamlıdır.
F/K (fiyat/kazanç) oranı, bir şirketin piyasa değerinin son 12 aylık net kârına oranıdır. Yatırımcıların şirketin kârının her bir lirası için ne kadar ödemeye razı olduğunu gösterir. F/K oranı 8 olan bir şirkette piyasa değeri, yıllık net kârın 8 katıdır.
F/K oranı formülü
F/K = Piyasa değeri ÷ Son 12 aylık net kâr
Aynı oran hisse bazında da hesaplanabilir: Hisse fiyatı ÷ Hisse başına kâr. Son 12 aylık kâr, açıklanan son dört çeyreğin toplamıdır. Hesaplamada genellikle ana ortaklığa ait net dönem kârı kullanılır.
Örnek: Piyasa değeri 40 milyar TL, son dört çeyrekteki toplam net kârı 5 milyar TL olan bir şirketin F/K oranı 40 ÷ 5 = 8'dir. Kâr sabit kalırsa şirket, bugünkü piyasa değerine denk kârı yaklaşık 8 yılda üretir.
Düşük F/K ucuz, yüksek F/K pahalı mı demek?
Her zaman değil. Düşük F/K; piyasanın şirketin kârının düşeceğini beklediğini, kârın tek seferlik gelirlerle şiştiğini ya da sektörün yapısal risklerini yansıtıyor olabilir. Yüksek F/K ise yatırımcıların hızlı kâr büyümesi beklediği şirketlerde sık görülür.
- Tek seferlik kalemler: Varlık satışı veya değerleme kazancı gibi tekrarlanmayacak gelirler kârı geçici olarak artırıp F/K'yı olduğundan düşük gösterebilir.
- Zarar eden şirketler: Net kârı negatif olan şirketlerde F/K anlamlı bir değer vermez.
- Döngüsel sektörler: Kârı ekonomik döngüyle dalgalanan sektörlerde F/K, döngünün zirvesinde düşük, dip döneminde ise yüksek görünebilir.
Karşılaştırma doğru yapılmalı
F/K oranı en çok aynı sektördeki şirketleri ya da bir şirketin kendi geçmişini karşılaştırırken işe yarar. Bankalar, sanayi şirketleri ve teknoloji şirketleri farklı büyüme ve risk yapılarına sahip olduğu için F/K değerleri de farklı aralıklarda seyreder.
Türkiye'de 2023 yılsonu finansal tablolarından itibaren uygulanan enflasyon muhasebesi (TMS 29) de şirketlerin raporladığı kârı etkiler. Enflasyon düzeltmesi sonrası kâr, düzeltme öncesine göre belirgin biçimde farklı olabilir; karşılaştırmalarda aynı esasla hazırlanmış finansal tablolar kullanılmalıdır.
F/K tek başına yeterli değildir
F/K yalnızca kârlılığa bakar; şirketin borç yapısını, nakit akışını ve büyüme potansiyelini göstermez. Bu yüzden genellikle PD/DD (piyasa değeri/defter değeri), FD/FAVÖK ve temettü verimi gibi oranlarla birlikte değerlendirilir. Temettü veriminin nasıl hesaplandığını temettü verimi yazısında bulabilirsiniz.
F/K oranına göre hisse taramak
Fiva'daki "F/K 8 altı" gibi hazır akıllı listeler, belirli bir kritere uyan hisseleri hızlıca süzmeye yarar. Bu listeler bir öneri değil, incelemeye başlamak için bir başlangıç noktasıdır.
Sık sorulan sorular
F/K oranı kaç olmalı?
Tek bir doğru değer yoktur. Oran sektöre, kâr büyümesi beklentisine ve faiz ortamına göre değişir; bu yüzden şirket aynı sektördeki benzerleriyle ve kendi geçmiş değerleriyle karşılaştırılır.
Negatif F/K ne anlama gelir?
Şirketin son 12 ayda zarar ettiğini gösterir. Bu durumda F/K anlamlı bir karşılaştırma ölçütü değildir; PD/DD veya FD/FAVÖK gibi oranlara bakılır.
F/K oranı nereden bulunur?
Piyasa değeri ve son dört çeyreğin net kârı, KAP'ta yayımlanan finansal tablolardan hesaplanabilir; aracı kurumlar ve veri platformları hazır oranı da gösterir. Kaynaklar farklı kâr tanımı kullanabildiği için değerler arasında küçük farklar olabilir.
Enflasyon muhasebesi F/K oranını nasıl etkiler?
TMS 29 uygulamasıyla raporlanan net kâr, düzeltme öncesine göre belirgin biçimde değişebilir. Karşılaştırmada iki şirketin de aynı esasla hazırlanmış finansal tabloları kullanılmalıdır.
Kaynaklar
- KAP: halka açık şirketlerin finansal raporları
- KGK: TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Örneklerdeki rakamlar varsayımsaldır; belirli bir fon veya hisse için öneri değildir.